Een verhuurder had een concerngarantie van bijna vier miljoen euro op zak. Daarom mocht zij geen beslag leggen bij de garant. Ook kon zij de garant niet aanspreken voor een nieuwe huurachterstand van ruim twee ton.
Het Gerechtshof Amsterdam oordeelde daarover. Deze blog sluit aan op mijn eerdere blog over . De les is dezelfde, alleen gaat het om een ander soort garantie.
Eerst terug naar de bankgarantie
In mijn vorige blog, "De bankgarantie als vervangende zekerheid", schreef ik dat een bankgarantie een overeenkomst is waarbij de bank een zelfstandige verplichting op zich neemt. Die verplichting staat los van de onderliggende verhouding tussen de begunstigde en de hoofdschuldenaar. Het uitgangspunt is: eerst betalen, dan praten.
Hoe een bankgarantie als zekerheid werkt, hangt af van de tekst. Wat niet in de garantie staat, kan de begunstigde in beginsel niet afdwingen.
Wat is een concerngarantie?
Bij een concerngarantie staat geen bank in voor de schuld, maar een andere vennootschap uit hetzelfde concern. In de zaak bij het hof huurde een vennootschap een hotel. Een gelieerde vennootschap gaf een concerngarantie af voor de verplichtingen van de huurster uit de huurovereenkomst.
Die garantie lijkt in opzet sterk op een bankgarantie. De garant neemt een zelfstandige, eigen verplichting op zich en garandeert onherroepelijk de nakoming van de verplichtingen van de huurster, tot een maximumbedrag. Op eerste schriftelijk verzoek moet de garant betalen alsof het haar eigen schuld was, zonder verrekening of opschorting op grond van verweren.
Het verschil zit in wie de garantie verstrekt. Bij een bankgarantie is dat een bank. Bij een concerngarantie is dat een groepsmaatschappij van de contractspartij. In deze zaak was de concerngarantie op haar beurt weer gedekt door een tweede/andere bankgarantie, als zekerheid en enig rechtsmiddel voor de verplichtingen uit de concerngarantie.
Drie garanties: hoe was de zekerheid opgebouwd?
In de huurovereenkomst is een gelaagd stelsel afgesproken. De huurster stelt een eigen bankgarantie (Bankgarantie I) tot € 567.000,00. Daarnaast was er sprake van de concerngarantie van bijna 4MIO én van een tweede bankgarantie (Bankgarantie II) tot 1,7MIO als zekerheid voor de concerngarantie. Er is hier dus sprake van drie garanties.
Wanneer kon de verhuurder de concerngarantie aanspreken?
Twee bepalingen in de concerngarantie blijken doorslaggevend. Volgens artikel 17 mag de verhuurder de concerngarantie alleen inroepen als Bankgarantie I onvoldoende is om haar vorderingen te dekken. Volgens artikel 5 kan de verhuurder alleen Bankgarantie II aanspraken bij niet-nakoming door de garant van Bankgarantie I.
Het hof legt de concerngarantie uit aan de hand van deze bepalingen. Dat sluit aan bij wat ik schreef over de bankgarantie: de voorwaarden bepalen de waarde van de garantie als zekerheid.
Wat oordeelde het Gerechtshof Amsterdam?
De oude huurachterstand: concerngarant wel aansprakelijk
De kantonrechter had de vordering op de concerngarant afgewezen. Volgens het hof is dat onterecht. Op grond van artikel 4 moet de concerngarant de huurschuld van ongeveer negen ton op eerste schriftelijk verzoek als eigen schuld voldoen omdat aan de voorwaarde van artikel 17 was voldaan: de huurachterstand lag ruim boven het maximum van Bankgarantie I.
De nieuwe huurachterstand: concerngarantie niet beschikbaar
Tijdens het hoger beroep was de oude achterstand ingelopen. Daarna ontstond een nieuwe achterstand van € 222.709,95. Dat bedrag lag ruim onder Bankgarantie I. Daarvoor strekte Bankgarantie I tot zekerheid en daarop kan een beroep worden gedaan, aldus het hof. Op grond van artikel 17 kan de verhuurder de concerngarantie hiervoor dus niet aanspreken.
Geen beslag op ander vermogen van de garant
Dit is voor de praktijk een belangrijk onderdeel. De verhuurder had beslag gelegd op de aandelen die de garant hield in haar dochtervennootschappen. Zij vond dat het recht om conservatoir beslag te leggen niet contractueel kan worden uitgesloten.
Het hof ging daar niet in mee. Artikel 5 bepaalt zonder omhaal dat de verhuurder haar vordering op de garant alleen kan verhalen op Bankgarantie II. Samen met artikel 17 betekent dit dat de verhuurder eerst Bankgarantie I moet aanspreken en pas daarna voor het restant Bankgarantie II.
Volgens het hof heeft die vrijwillig aangegane beperking van de verhaalsmogelijkheden wel degelijk gevolgen voor het leggen van beslag. Een conservatoir beslag is bedoeld om verhaal veilig te stellen. Mag de schuldeiser zich niet verhalen op het beslagen goed, dan is het beslag vexatoir en moet het worden opgeheven.
Het beslag was inmiddels al opgeheven. Wel moest de verhuurder alsnog de proceskosten van de garant in eerste aanleg dragen.
Een belangrijke kanttekening: in deze zaak boden beide bankgaranties samen voldoende verhaal voor de achterstand. Het hof laat uitdrukkelijk in het midden wat rechtens is als dat niet zo is.
Wat leert deze uitspraak over garanties als zekerheid?
In mijn vorige blog ging het om een bankgarantie die een beslag moest vervangen. De beslaglegger hoefde geen genoegen te nemen met een garantie die haar een langere wachttijd oplegt. Hier zien we de omgekeerde situatie. De schuldeiser had vooraf zelf afgesproken waarop zij verhaal zou zoeken. Daarmee heeft zij haar recht om op ander vermogen van de garant beslag te leggen, voor dat moment, uit handen gegeven.
Beide zaken laten zien dat de waarde van een garantie niet zit in het bedrag op papier, maar in de voorwaarden. Een maximum van bijna vier miljoen euro hielp de verhuurder niet bij een achterstand die onder de eerste bankgarantie bleef.
Waar moet u op letten bij een concerngarantie?
Krijgt u een concerngarantie aangeboden als huurder, verhuurder, leverancier of financier, lees dan verder dan het bedrag. Kijk wanneer u de garantie mag inroepen of u eerst een andere zekerheid moet aanspreken en of uw verhaal beperkt is tot één bepaald middel. Zulke clausules bepalen of u straks beslag kunt leggen en bij wie.
Geeft u als groepsmaatschappij een concerngarantie af, dan laat deze uitspraak zien dat zorgvuldig geformuleerde beperkingen standhouden. Een volgorde van verhaal en een enig rechtsmiddel beschermden het vermogen van de garant in deze zaak tegen beslag.
Een garantie is zo sterk als de afspraken die erin staan. Wie die afspraken bij het opstellen van de garantie laat liggen, ontdekt pas bij de incasso wat hij werkelijk heeft gekregen.